Jonasz Stern

Jonasz Stern
Ilustracja
Jonasz Stern, fot. Józef Rosner
Data i miejsce urodzenia

4 sierpnia 1904
Kałusz

Data i miejsce śmierci

2 sierpnia 1988
Zakopane

Narodowość

polsko-żydowska

Język

polski

Alma Mater

Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie

Dziedzina sztuki

sztuki plastyczne

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy
Multimedia w Wikimedia Commons

Jonasz Stern (ur. 4 sierpnia 1904 w Kałuszu, zm. 2 sierpnia 1988 w Zakopanem) – polski malarz, grafik i pedagog żydowskiego pochodzenia, członek partii komunistycznych.

Życiorys

Urodził się w rodzinie żydowskiej. Kształcił się w Szkole Przemysłowej we Lwowie i w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie mieszkał od 1928. Studia łączył z pracą zarobkową w fabryce Tęcza i drukarni.

W 1933 wraz z innymi artystami założył stowarzyszenie artystyczne Grupa Krakowska. Jako scenograf współpracował z teatrem Cricot. Był również aktywistą politycznym. Partie, do których należał:Komunistyczna Partia Zachodniej Ukrainy, PPS-Lewica, KZMP, MOPR, KPP i PZPR.

W 1936 uczestniczył w Kongresie Pracowników Kultury we Lwowie. Za lewicowe przekonania został usunięty ze Związku Polskich Artystów Plastyków, a w 1937 osadzony w obozie w Berezie Kartuskiej. Wybuch II wojny światowej zastał go we Lwowie, gdzie po zajęciu tego miasta w 1941 przez hitlerowców został osadzony w getcie. Z getta został wysłany do obozu zagłady w Bełżcu, jednakże udało mu się zbiec podczas transportu i powrócić do Lwowa. 1 czerwca 1943 podczas likwidacji getta, ocalał z masakry gdyż wydostał się spod ciał rozstrzelanych i uciekł na Węgry do Budapesztu, gdzie w dzielnicy Csillaghegy ukrywał się dzięki pomocy komendanta żandarmerii o nazwisku Endre Laszlo. Do Krakowa wrócił w 1945. W latach 1954-1974 pracował jako profesor w ASP. Brał udział w organizowaniu tzw. Drugiej Grupy Krakowskiej i był jej wieloletnim prezesem.

Uprawiał malarstwo sztalugowe, grafikę, monotypię i serigrafię. Jego prace wystawiane były m.in. w Nowym Jorku, Moskwie, Wenecji, Kopenhadze, Londynie, Pradze i Tokio. Wiele muzeów polskich i zagranicznych posiada w swoich zbiorach jego dzieła.

Jonasz Stern uhonorowany został wieloma nagrodami i odznaczeniami, m.in. Nagrodą Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1969), Nagrodą im. Cypriana Kamila Norwida (1979), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Sztandaru Pracy II klasy[1], Orderem Sztandaru Pracy I klasy (w 1979 roku[2]), w 1961 został laureatem Nagrody m. Krakowa.

Mieszkał przy ulicy Jadwigi z Łobzowa. Pochowany w alei zasłużonych cmentarza Rakowickiego w Krakowie (kwatera LXIX pas C-1-5)[3].

Grób Jonasza Sterna na cmentarzu Rakowickim

Przypisy

  1. Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, str. 1250
  2. Dziennik Polski, r. XXXV,nr 163 (10927), s. 3.
  3. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Jonasz Stern. rakowice.eu. [dostęp 2019-02-22].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

  • Sylwetka i prace artysty na stronie Galerii Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej. napiorkowska.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  • Prace Jonasza Sterna w krakowskiej Galerii Sztuki ATTIS
Kontrola autorytatywna (osoba):
  • ISNI: 000000011453073X
  • VIAF: 98237324
  • ULAN: 500101181
  • LCCN: n88629103
  • GND: 121780104
  • BnF: 170483748
  • SUDOC: 202358917
  • BNE: XX5607246
  • PLWABN: 9810546485305606
  • NUKAT: n96612637
  • J9U: 987007268573405171
Encyklopedia internetowa:
  • PWN: 3979637
  • ETP: 18929