Ziemnodrozdy

Ziemnodrozdy
Orthonychidae
G.R. Gray, 1840[1]
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – samiec ziemnodrozda kolcosternego (O. temminckii)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

ziemnodrozdy

Typ nomenklatoryczny

Rodzina: Orthonyx Temminck, 1820
Rodzaj: Orthonyx temminckii Ranzani, 1822

Synonimy

Rodziny:

  • Orthonycinæ G.R. Gray, 1840[1]
  • Orthonychinae Bonaparte, 1850[2]
  • Ornythonycinæ Des Murs, 1860[3]

Rodzaju:

  • Orthonix[a] Swainson, 1836[4]
  • Macrorthonyx Mathews, 1912[5]
  • Papuorthonyx Mathews, 1921[6]
Rodzaje i gatunki

Orthonyx Temminck, 1820[7]
3 gatunki – zobacz opis w tekście

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Ziemnodrozdy (Orthonychidae) – monotypowa rodzina ptaków z podrzędu śpiewających (Oscines) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes).

Zasięg występowania

Rodzina obejmuje gatunki występujące endemicznie w Australii i na Nowej Gwinei[8][9].

Morfologia i ekologia

Długość ciała 18–29 cm, masa ciała 47–215 g (samce są większe i cięższe od samic)[10]. Ziemnodrozdy są ptakami słabo latającymi, prowadzącymi naziemny tryb życia. Ich sterówki są usztywnione, podobnie jak to ma miejsce u dzięciołów i pełzaczy. Ziemnodrozdy podpierają się nimi podczas żerowania. Ich główny pokarm stanowią larwy owadów.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1820 roku holenderski zoolog Coenraad Jacob Temminck w publikacji swojego autorstwa Manuel d’ornithologie[7]. Jako gatunek typowy wyznaczył ziemnodrozda kolcosternego (O. temminckii).

Etymologia

  • Orthonyx (Orthonix): gr. ορθος orthos „prosty”; ονυξ onux, ονυχος onukhospazur, szpon”[11].
  • Macrorthonyx: gr. μακρος makros „długi, wielki”; rodzaj Orthonyx Temminck, 1820[12]. Typ nomenklatoryczny: Orthonyx spaldingi E.P. Ramsay, 1868.
  • Papuorthonyx: zbitka wyrazowa toponimu Papua z nazwą rodzajową Orthonyx Temminck, 1820[13]. Typ nomenklatoryczny: Orthonyx novæguineae A.B. Meyer, 1874.

Podział systematyczny

We wcześniejszych ujęciach systematycznych do ziemnodrozdów zaliczano gatunki obecnie klasyfikowane w rodzinie Psophodidae (rodzaje: Androphobus, Psophodes, Cinclosoma i Ptilorrhoa, najpierw wydzielone do Cinclosomatidae, a od 2008 do odrębnej rodziny). Obecnie do rodziny Orthonychidae zaliczany jest jeden rodzaj z następującymi współcześnie żyjącymi gatunkami[14][15]:

  • Orthonyx temminckii Ranzani, 1822 – ziemnodrozd kolcosterny
  • Orthonyx novaeguineae A.B. Meyer, 1874 – ziemnodrozd papuaski
  • Orthonyx spaldingii E.P. Ramsay, 1868 – ziemnodrozd duży

Opisano również gatunki wymarłe:

Uwagi

  1. Niepoprawna późniejsza pisownia Orthonyx Temminck, 1820.

Przypisy

  1. a b G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma an indication of the typical species of each genus. London: R. and J.E. Taylor, 1840, s. 19. (ang.).
  2. Ch.L. Bonaparte: Conspectus generum avium. T. 1. Lugduni Batavorum: Apud E.J. Brill, 1850, s. 216. (łac.).
  3. M.A.P.O. Des Murs: Traité général d’oologie ornithologique au point de vue de la classification. Paris: F. Klincksieck, 1860, s. 549. (fr.).
  4. W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 1. London: John Taylor, 1836, s. 108, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).
  5. G.M. Mathews. New generic names for Australian birds. „Austral Avian Record”. 1 (5), s. 111, 1912–1913. (ang.). 
  6. G.M. Mathews: The Birds of Australia. Cz. 9. London: H.F. & G. Witherby, 1922, s. 177. (ang.).
  7. a b C.J. Temminck: Manuel d’ornithologie, ou, Tableau systématique des oiseaux qui se trouvent en Europe: précédé d’une analyse du système général d’ornithologie, et suivi d’une table alphabétique des espèces. Wyd. 2. Cz. 1. Paris: G. Dufour [etc.], 1820–1840, s. 81. (fr.).
  8. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (redaktorzy), IOC World Bird List (v13.1) [online] [dostęp 2023-06-01]  (ang.).
  9. Logrunners (Orthonychidae). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-16)]. (ang.).
  10. D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Logrunners (Orthonychidae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2021, Orthonyx, DOI: 10.2173/bow.orthon1.01 [dostęp 2023-06-01]  (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  11. The Key to Scientific Names, Orthonyx [dostęp 2023-06-01] .
  12. The Key to Scientific Names, Macrorthonyx [dostęp 2023-06-01] .
  13. The Key to Scientific Names, Papuorthonyx [dostęp 2023-06-01] .
  14. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M.P.M.& M. Kuziemko P. Mielczarek & M.P.M.& M., Rodzina: Orthonychidae Gray,GR, 1840 - ziemnodrozdy - Logrunners (wersja: 2017-03-18), [w:] Kompletna lista ptaków świata [online], Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego [dostęp 2023-06-01] .
  15. John H. Boyd III: Orthonychidae: Logrunners. [w:] Aves—A Taxonomy in Flux 3.06 Introduction [on-line]. John Boyd's Home Page. [dostęp 2015-11-02]. (ang.).
  16. A Logrunner Orthonyx (Passeriformes: Orthonychidae) from the Miocene of Riversleigh, North-western Queensland. „Emu”. 93, s. 44–49, 1993. 
  17. R.F. Baird. Avian Fossils from Quaternary Deposits in "Green Waterhole Cave", South-eastern South Australia. „Records of the Australian Museum”. 37, s. 363, 1985. ISSN 0067-1975. 

Bibliografia

  • The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca  (ang.).
  • p
  • d
  • e
Rodziny ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes)
barglikowce
(Acanthisitti)
tyrankowce
(Tyranni)
śpiewające
(Oscines)
  • Układ filogenetyczny na podstawie P. Mielczarek & M. Kuziemko: Aktualna lista ptaków świata (wersja: 2024-01-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Encyklopedia internetowa (takson monotypowy):
  • Britannica: animal/Orthonychidae
  • SNL: skraphaler
Identyfikatory zewnętrzne:
  • EoL: 1633
  • GBIF: 9609
  • identyfikator iNaturalist: 13453
  • ITIS: 557360
  • NCBI: 38395
  • identyfikator taksonu Fossilworks: 255517